Water- en natuurbeheer in het laagveen- en veenweidelandschap
De Nederlandse laagveen- en veenweidelandschappen staan onder druk van verdroging, verzuring (stikstofdepositie), eutrofiëring en verzilting. De combinatie van deze factoren heeft negatieve gevolgen voor de instandhouding van de aanwezige habitattypen en de waterkwaliteit. Daarnaast leidt met name verdroging (en actieve drainage) tot veenafbraak, bodemdaling en de uitstoot van broeikasgassen.
Tegelijkertijd vragen de landelijke inspanningen voor klimaatadaptatie en -mitigatie en het behalen van de doelen voor de Kaderrichtlijn Water (KRW) steeds meer van het water- en natuurbeheer. Hoe kunnen we de Nederlandse laagveen- en veenweidelandschappen het best beheren, nu en voor de toekomst? De vraagstukken zijn complex en kunnen alleen opgelost worden met kennis van biogeochemische processen in combinatie met inzicht in het functioneren van het landschap.
Kennis over waterkwantiteit, -kwaliteit en -beheer is essentieel om effecten van beheer en planologie inzichtelijk te maken en tot grootschalige oplossingen te komen.
In deze nieuwe cursus bieden we een bondige synthese van de huidige kennis over:
- Sturende biogeochemische prosessen voor het laagveen- en veenweidelandschap en de waterkwaliteit;
- Inzicht in de effecten van drukfactoren (o.a. verdroging, verzuring, eutrofiëring en verzilting) op Natura 2000 habitattypen en veenvormende vegetatie in het laagveenlandschap en de effecten op de waterkwaliteit en waterplanten;
- Praktische inzichten in effecten van herstelmaatregelen;
- Inzicht in de effecten van sturende processen op broeikasgasemissies en -mitigatie, met de nadruk op veenbodems en oppervlaktewateren (incl. demonstratie van meetmethoden);
- Toekomstig gebruik en beheer van de Nederlandse laagveen- en veenweidelandschappen (vernatting, landschapsinrichting, paludicultuur, etc.).
De cursus geeft de cursist inzicht in sturende biogeochemische processen én biedt handvatten om keuzes in water- en natuurbeheer ofwel inrichting en herstelbeheer beter te onderbouwen. Omdat het Nederlandse laagveenlandschap- en het veenweidelandschap sterk met elkaar verbonden zijn, behandelen we beide landschappen gezamenlijk in deze cursus.
De cursus biedt natuurbeheerders, waterbeheerders en beleidmakers inzicht in het huidige functioneren van deze landschappen en de effecten van beheersmaatregelen voor Natura 2000-habitattypen, de Kaderrichtlijn Water en broeikasgasemissies.
Deze cursus wordt gegeven door docenten Gijs van Dijk, Fons Smolders, Sarah Faye Harpenslager, Thomas Gremmen, Sarian Kosten en Christian Fritz. Zij zijn verbonden aan Onderzoekcentrum B-WARE en/of de afdeling Ecologie van de Radboud Universiteit en tevens aan het kennisinstituut GEMCE, waar de expertise van beide organisaties op het gebied van broeikasgasemissies is gebundeld.
De cursus bestaat uit vier dagen waarbij ruim drie dagen theoretisch inhoudelijk zijn, terwijl de vierde dag meer gericht is op methodieken en praktische metingen in een context van beheermaatregelen. Tevens worden meetmethoden gedemonstreerd en worden cursisten actief betrokken middels een werkopdracht.
Hieronder staat het cursusprogramma op hoofdlijnen:
Dinsdag 17 november 2026: Algemene introductie over laagveen- en veenweidelandschap
- Introductie over het functioneren van het laagveenlandschap
- Sturende biogeochemische processen (op hoofdlijnen)
Woemsdag 18 november 2026: Effecten van drukfactoren en beheer en herstelmaatregelen (laagveenlandschap & oppervlaktewater)
- Effecten van drukfactoren (verdroging, verzuring (stikstof depositie), eutrofiëring en verzilting)
- Effecten van beheer- en herstelmaatregelen in het laagveenlandschap
- Relatie waterplanten en waterkwaliteit
Woensdag 25 november 2026: Waterkwaliteit in het veen(weide)landschap & broeikasgasemissies uit oppervlaktewater en veen
- Dilemma’s in het veenweidelandschap (interactie tussen land en water) en effecten van vernatting
- Broeikasgasemissies vanuit oppervlaktewateren en (laag)veen
Donderdag 26 november 2026: Methodieken (praktijk & onderzoek) en de toekomst
- Broeikasgasemissies, meetmethodes (voor- en nadelen en toepassing in de praktijk) (incl. demonstratie meetmethode)
- Toekomstig gebruik en beheer van het laagveen- en veenweidelandschap
- Synthese
Datum en locatie
De cursus wordt gegeven op 17, 18, 25 en 26 november 2026 in Nijmegen of omgeving. De cursusdagen zijn van 9.30 uur tot 17.00 uur.
Aantal deelnemers
Er kunnen maximaal 20 personen deelnemen, zodat er voldoende gelegenheid is voor vragen en discussie.
Kosten
De inschrijfkosten bedragen € 1.875,- excl. btw per deelnemer. De kosten voor koffie, thee, lunches en cursusmateriaal zijn inbegrepen. Na afloop ontvangen de deelnemers een bewijs van deelname.
Aanmelding en betaling
Met onderstaand inschrijfformulier kunt u zich aanmelden. Inschrijving geschiedt in volgorde van binnenkomst. De inschrijftermijn van de cursus eindigt op 1 november 2026 of wanneer het maximale aantal deelnemers bereikt is. U ontvangt tegelijkertijd met de bevestiging van uw aanmelding een betalingsfactuur. Ongeveer twee weken voor aanvang van de cursus ontvangt u nadere informatie.
Voorwaarden
Op alle diensten van Onderzoekcentrum B-WARE zijn de algemene voorwaarden van toepassing.
De organisatie behoudt het recht de cursus af te gelasten bij onvoldoende deelnemers of wanneer onvoorziene omstandigheden daartoe aanleiding geven.
Annulering is alleen schriftelijk mogelijk. Bij annulering tot twee weken voor aanvang van de cursus is 50% van het deelnamebedrag verschuldigd. Bij annulering binnen twee weken voor aanvang van de cursus is het gehele bedrag verschuldigd. Bij verhindering kan in overleg met de cursusleiding een vervanger gebruik maken van de inschrijving.
Evi Verbaarschot
